به بصره در سال 36 ه - بود و در همين سال جنگ جمل روى داد كه در روز پنجشنبه دهم جمادى الاولى اتفاق افتاد . ظاهر سخنان طبرى و ابن اثير آن است كه رسيدن على ( ع ) به بصره در اين تاريخ بوده و از ظاهر سخنان مسعودى دريافت مىشود كه اين واقعه پنج روز قبل از تاريخى كه طبرى و ابن اثير گفته‌اند ، روى داده است . احنف بن قيس و بنى سعد به سرعت به سوى على ( ع ) رفتند . آنان حرقوص بن زهير را بازداشتند در حالى كه ايشان خود را به كنارى كشيده بودند . ابن اثير گويد : احنف پس از قتل عثمان در مدينه با على ( ع ) بيعت كرد . زيرا وى حج گزارده بود و از حج بازمىگشت و در آنجا با على ( ع ) بيعت كرد و به آن حضرت گفت : از من يكى از اين دو چيز را بخواه . يا با تو جنگ كنم يا آنكه ده هزار شمشير را از تو بازدارم . على ( ع ) گفت : از ما ده هزار شمشير بازدار . پس وى كناره گرفت . چون هنگام جنگ فرا رسيد و على ( ع ) بر دشمن چيره شد ، مردم را در استفاده از غنايم بسيار ، اجازه داد . طبرى گويد : ربيعه در روز جنگ همراه على ( ع ) بودند و ثلث مردم كوفه و نيمى از مردم در روز جنگ با او بودند . آرايش سپاه آنان چنين بود : مضر و مضر ، ربيعه و ربيعه و يمن و يمن . سپاه عايشه س هزار تن و سپاه على ( ع ) ده هزار تن بود . بصريها به سه گروه تقسيم شدند گروهى با عايشه و گروهى با على ( ع ) بودند و دسته‌اى ديگر نيز خود را به كنارى كشيده بودند . شيخ مفيد در ارشاد مىنويسد : از سخنان آن حضرت است هنگامى كه به بصره وارد شد و ياران خود را جمع و آنان را به جهاد تشويق كرد . از جمله آنكه فرمود : « اى بندگان خدا ! با آغوش باز براى جنگ با اين جماعت بپاخيزيد . آنها بيعت مرا شكسته و عامل مرا ، عثمان بن حنيف ، پس از كتك فراوان شكنجه‌هاى سخت از اين شهر بيرون رانده‌اند . اينان سبابجه و حكيم بن جبله عدى را به قتل رساندند . و مردان نيكوكار ديگرى را نيز كشتند . هر كس را كه هوا خواه من بود تعقيب كردند و آنها را در هر خانه و يا در زير هر پناهگاهى يافتند و پس از مدتى گردنهايشان را زدند . خدا آنان را بكشد ، ايشان را چه مىشود . به جنگ آنان برخيزيد و بر ايشان سخت بگيريد . با استقامت و بردبارى و در حالى كه خواهان پاداش پروردگارتان هستيد ، به رويارويى با آنان بشتابيد . به آنها بفهمانيد كه جنگ‌كننده و كشندهء آنهاييد و خود را در مقابل نيزه‌ها و ضربات شمشيرها و مقابله با هماوردان آنها استوار كنيد . هر كس از شما ، در هنگام رويارويى با حريف ، خود را دلير يافت و از يكى از برادرانش ضعف و فتورى ديد ، بايد به دفاع از برادرش كمر بندد آنچنان كه گويى از جان خودش دفاع مىكند و اگر خدا مىخواست او را همانند وى قرار مىداد » . هنگامى كه هر دو گروه در برابر يكديگر صف‌آرايى كردند . على ( ع ) خطبه‌اى ايراد كرد و فرمود : « با آنان جنگ مكنيد مگر آنكه ايشان خود جنگ را بياغازند . شما به حمد اللّه صاحب